سرطان دهانه رحم
سرطان دهانه رحم شايعترين سرطان دستگاه توليد مثل زنان است(دومين سرطان مرگبار بين زنان). در کشور ما متاسفانه اطلاعات کمي در اينباره وجود دارد، در حالي که به راحتي ميتوان از آن پيشگيري کرد، چون حداقل 15 سال طول ميکشد تا عامل آن، از يک ضايعه ي پيش سرطاني، يک سرطان تمام عيار بسازد. اين سرطان با يک آزمايش ساده و بدون درد بنام پاپ اسمير به راحتي تشخيص داده مي شود با انجام اين آزمايش مي توان تغييرات سلولهاي دهانه رحم را در مراحل اوليه آن تشخيص داده و اقدام به درمان کرد بديهي است ميزان موفقيت درمان دراين مراحل صد در صد بوده و بيمار بهبودي کامل خود را بدست خواهد آورد.
امروزه مشخص شده، عامل اصلي ابتلا به سرطان دهانه رحم، نوعي ويروس به نام "ويروس پاپيلوماي انساني" يا به طور مخفف، "اچ پي وي"(HPV) بوده که بيش از 100 نوع از آن وجود دارد که 15 نوع آن موجب بروز سرطان دهانه رحم ميشود. اين ويروس از طريق تماس جنسي با فرد آلوده انتقال مييابد و در نتيجه از عفونتهاي قابل انتقال از طريق تماس جنسي محسوب ميشود. بنابراين در افرادي که در سنين باروري و پس از بلوغ قرار دارند، بروز اين عفونت و ابتلا به سرطان ناشي از آن، بيشتر مشاهده ميشود.
البته ممکن است که خانمهاي يائسه هم به این سرطان مبتلا شوند و گاهی حتي شدت سرطان دهانه رحم در بانوان يائسه به مراتب شديدتر است، چون اين بانوان پيش از رسيدن به سنين يائسگي به اين ويروس آلوده شدهاند، اما به علت سهلانگاري يا نداشتن اطلاعات به پزشک مراجعه نکرده اند، لذا بيماري پيشرفت کرده و کيفيت درمان و زندگي آنها را تحت تاثير قرار ميدهد.
هر سال حدود ۵۰۰ هزار زن به این بیماری مبتلا میشوند و حدود ۳۰۰ هزار نفر بر اثر این بیماری جان خود را از دست میدهند که بیشتر آنها در کشورهای در حال توسعه هستند.در کشور ما به علت نبود آمار دقيق و پژوهشي در اين زمينه و آمارگيري کلي از سرطانهاي رحم و دهانه رحم که دقت آمارها را زير سوال ميبرد، متاسفانه نميتوان گفت که بهطور دقيق چه تعداد از زنان به اين بيماري مبتلا ميشوند.
درباره برخي سرطانها مانند سرطان سینه، بافت رحم(نه دهانه رحم)، دستگاه گوارش و مواردي ديگر ممکن است ابتلا به سرطان تحت تاثير مسايل ژنتيک قرار گيرد، اما درباره سرطان دهانه رحم بايد گفت که اين نوع سرطان در اثر تماس جنسي و آلودگي به ويروس پاپيلوماي انساني است. بنابراين، اين نوع سرطان فقط اکتسابي است و منشا ارثي ندارد.
به تازگی در برخی کشورها از جمله انگلستان و امریکا یک واکسن براي پيشگيري از ابتلا به سرطان دهانه رحم توليد شده است. اين واکسن براي دختران 12 تا 13 ساله تا پيش از رسيدن به سن بلوغ، در سه نوبت تزریق می شود.در نتیجه تزریق؛ آنتيبادي عليه اين ويروس در بدن بانوان به وجود آيد و حتي در صورت آلودگي به ويروس، از فعاليت آن در جهت ايجاد ضايعات سرطاني پيشرفته جلوگيري کند. ميزان تاثير اين واکسن، حدود صد در صد است، بنابراين در صورت ورود به کشور، استفاده از آن به همه دختران نوجوان توصيه ميشود.
تشخیص
شناسايي راههاي پيشگيري ابتلا به سرطان دهانه رحم و آموزشهاي لازم به بيماران مي تواند موفقيت بزرگي را در كاهش ميزان ابتلا به سرطان دهانه رحم ايجاد نمايد.
در موارد بسياري سرطان دهانه رحم بدون علامت است.
به خاطر داشته باشيد در افراد زير خطر ابتلاء به سرطان دهانه رحم افزايش مي يابد :
1- زناني که در سنين پايين ازدواج مي کنند .
2- زناني که همسرانشان ختنه نشده اند .
3- زناني که چندين بار ازدواج کرده اند .
4- زناني که شوهرشان قبلاً همسرمبتلاء به سرطان دهانه رحم داشته است .
5- زنانيکه دخانيات مصرف مي کنند . هرچه تعداد سيگار مصرفي بيشتر باشد خطر ابتلاء افزايش مي يابد.
6- زناني که دچار کمبود ويتامين A,C و اسيد فوليک هستند .
درصورت مشاهده هريک از علائم زير به پزشک مراجعه نماييد .
1- هر گونه خونريزي غير طبيعي ( لکه بيني ، افزايش ميزان خونريزي قاعدگي ، خونريزي در فاصله بين دو قاعدگي ، خونريزي پس از نزديکي ، خونريزي پس از يائسگي .)
2- هر گونه ترشح غير طبيعي .
3- درد شديد لگني .
4- کاهش شديد وزن و بي اشتهايي .
علائم سرطان دهانه رحم اختصاصي نيستند و به همين جهت ممکن است با علائم ساير بيماريها اشتباه شود .
تشخيص سرطان دهانه رحم از راههاي زير امکان پذير است :
1- پاپ اسمير : برداشتن نمونه از سلولهاي دهانه رحم و بررسي آن زير ميکروسکوپ.
پاپ اسمير آزمايش ساده اي است که قادر به تشخيص سرطان دهانه رحم در مراحل اوليه است اين آزمايش ممکن است در تشخيص ساير سرطانهاي دستگاه تناسلي نيز کمک کننده باشد . اين تست بايستي در كليه زنان از زماني كه از نظر جنسي فعال شده اند هر سا ل يك بار انجام گيرد. بعد از سن سي سالگي در صورت وجود سه تست متوالي سالانه طبيعي و عدم مواجهه با عوامل خطرزا مي توان فواصل تست مزبور را به دو يا سه سال افزايش داد.(با نظر پزشک فاصله آزمايشها قابل تغيير است .)درصورتيکه نتيجه پاپ اسميرغيرطبيعي بود ،بايد آزمايشات تشخيصي بيشتر مانند کولپوسکوپي ،کورتاژدهانه رحم ، بيوپسي انجام شود .
2- کولپوسکوپي : يک آزمايش ساده تشخيص سرطان دهانه رحم است که بيش از چند دقيقه طول نمي کشد اين آزمايش به وسيله دستگاهي به نام کولپوسکوپ که قادر است سلولهاي دهانه رحم را چندين برابر بزرگتر و در معرض ديد معاينه کننده قرار دهد صورت مي پذيرد.
3- کورتاژ دهانه رحم : خراش دادن و برداشتن سلولهاي داخلي دهانه رحم .
4- بيوپسي : يک عمل جراحي کوچک است که به صورت نمونه برداري از نسج دهانه رحم به منظور تشخيص غير طبيعي توسط متخصص زنان انجام ميشود اين عمل بسيار ساده و بدون درد است .
سرطان دهانه رحم از سرطانهايي است که به راحتي قابل تشخيص و پيشگيري بوده و درمان در مراحل اوليه امکان پذير است .
شرايط لازم براي انجام پاپ اسمير
48 ساعت قبل از پاپ اسمير شستشوي داخلي واژن صورت نگرفته باشد .
24 قبل از انجام پاپ اسمير نزديکي صورت نگرفته باشد .
24 ساعت قبل از انجام پاپ اسمير لکه بيني و خونريزي وجود نداشته باشد .
يک هفته قبل از انجام پاپ اسمير از کرمهاي واژينال جهت درمان استفاده نشود .
درصورتيکه نتيجه پاپ اسمير غير طبيعي بود بايد آزمايشات تشخيصي بيشتر مانند کولپوسکوپي ، کورتاژ دهانه رحم و بيوپسي انجام گيرد .
درمان
سرطان دهانه رحم از سرطانهايي است که به راحتي در مراحل اوليه تشخيص داده مي شود و دراين مرحله کاملاً قابل درمان است . این سرطان داراي چهار مرحله مي باشد كه در مراحل اوليه هنگامي كه بيماري تنها محدود به دهانه رحم مي باشد درمان عمل جراحي است، در حاليكه در مراحل پيشرفته تر، جهت درمان، راديوتراپي نيز لازم است، ضمن اینکه ریسیک عدم موفقیت درمانی در مراحل پیشرفته تر بیماری بالاتر است.
آرزو می کنم هیچ زنی به این بیماری مبتلا نشود.